Gümrük Müşavirliği Sınavı Rehberi

Sınav kaç aşamalı, hangi konulardan yapılır, geçme notu kaçtır, kimler girebilir? Aşağıdaki her cevabın altında dayandığı mevzuat maddesi ve o maddenin tam metnine bağlantı var.

Tarih bilgisi burada yok. Sınav tarihi ve başvuru koşulları her dönem Ticaret Bakanlığı tarafından ayrıca ilan edilir; yanlış tarih vermemek için bu sayfada yalnızca mevzuatta yazan kalıcı kurallar yer alır.

Sınav kaç aşamalı?

  • Gümrük müşavir yardımcılığı (GMY): yazılı olmak üzere tek aşama.
  • Gümrük müşavirliği (GM): yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşama. Yazılı kısmı kazananlar, Bakanlıkça tayin edilecek yer ve zamanda sözlü sınava girer.

Yazılı sınavlar Bakanlık tarafından klasik veya test usulünde yapılabileceği gibi, bir yükseköğretim kurumuna, ÖSYM Başkanlığına ya da sınav yapan diğer resmî kuruluşlara da yaptırılabilir. Sınav tarihi ve başvuru koşulları, sınav tarihinden en az bir ay önce ilan edilir.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md.566

Sınav konuları

Gümrük müşavirliği sınavı şu konulardan yapılır:

  1. Gümrük Kanunu ve gümrük mevzuatının uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler
  2. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve bu Kanuna ilişkin ikincil düzenlemeler
  3. Dış ticaret ve kambiyo mevzuatı
  4. Gümrüğe ilişkin iktisadi, ticari ve mali konular, uluslararası anlaşmalar ile Avrupa Birliği mevzuatının gümrüğe ilişkin hükümleri
  5. Türk Gümrük Tarife Cetveli ve İzahnâmesi

Müşavir yardımcılığında dağılım farklı

Soruların %20'si genel yetenek ve genel kültür (Türkçe, matematik, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük, vatandaşlık bilgisi); %80'i yukarıdaki (1) ve (2) numaralı konulardan, yani gümrük mevzuatı ile Kaçakçılıkla Mücadele Kanunundan oluşur.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md.567

Geçme notu

Değerlendirme yüz tam puan üzerinden yapılır; yetmiş veya üzerinde puan alanlar başarılı sayılır. Bu, hem gümrük müşavirliği yazılı sınavı hem de müşavir yardımcılığı yazılı sınavı için geçerlidir.

Ayrıntı: Maddenin ikinci fıkrasındaki "sözlü sınav" ibaresi, Danıştay Onbeşinci Dairesinin 10/4/2017 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. Sözlü sınavın kendi puanlaması 566 ncı maddede ayrıca düzenlenmiştir.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md.568

Sözlü sınav nasıl puanlanır?

Sözlü sınavda aday dört başlıkta değerlendirilir:

DeğerlendirilenPuan
Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi60
Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü20
Liyakat, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerin mesleğe uygunluğu10
Genel yetenek ve genel kültür10

Başarılı sayılmak için kurul üyelerinin 100 tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az 70 olması gerekir. Sözlü sınavda tutanak dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md.566

Kimler girebilir?

Gümrük müşavir yardımcılığı için

  • Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak
  • Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak
  • Kamu haklarından mahrum bulunmamak
  • Kanunda sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak ve ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmamış olmak
  • Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve endüstri mühendisliği dallarında en az lisans mezunu olmak — ya da başka bir lisanstan mezun olup bu dallarda lisansüstü diploma almış olmak, ya da gümrük, dış ticaret ve Avrupa Birliği konularında uzmanlık programı olan meslek yüksekokullarından mezun olmak
  • Staj amacıyla bir gümrük müşavirinin yanında bir yıl çalışmış olmak
  • Sınavda başarılı olmak

Gümrük müşavirliği için

Yukarıdaki koşulları taşımak (lisansüstü alt bendi hariç) ve iki yıl süreyle gümrük müşavir yardımcılığı yaparak sınavda başarılı olmak gerekir. Koşulları yerine getirenlere, müracaat belgelerinin tamamlanmasından itibaren altmış gün içinde Gümrük Müşavirliği İzin Belgesi verilir; müşavirler ancak bu belgeyi aldıktan sonra mesleki faaliyette bulunabilir.

Staj veya sınav şartı aranmayanlar

  • Gümrük idaresinde en az on beş yıl çalışıp istifa eden veya emekli olan memurlar, diğer koşulları taşımaları hâlinde staj koşulu aranmaksızın müşavir yardımcılığı sınavına girebilir.
  • Gümrük idaresinde on yıl çalışmış olup bunun üç yılını şube müdürü, gümrük müdürü, gümrük muhafaza müdürü veya başmüdür yardımcısı görevlerinde geçirenler, staj koşuluna tabi olmaksızın gümrük müşavirliği sınavına girebilir.
  • Gümrük başmüdürü, gümrük muhafaza başmüdürü, gümrük uzmanı, kontrolör, gümrük müfettişi, daire başkanı ve daha üst görevlerde en az on yıl çalışmış olanlar, istifa veya emeklilik hâlinde sınav ve staj koşuluna bağlı olmaksızın gümrük müşaviri olmaya hak kazanır.

Sınav günü kuralları

  • Sınava giriş belgesi ve geçerli bir kimlik belgesi ibraz edemeyenler sınava alınmaz.
  • Kopya çekenler, verenler veya buna teşebbüs edenler hakkında tutanak düzenlenir ve sınavları geçersiz sayılır.
  • Sınava katılma koşullarını taşımadıkları hâlde sınava girenlerin sonuçları geçersiz sayılır.
Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md.570

Sonuç ve itiraz

Sonuçlar Bakanlığın kurumsal internet sayfasından duyurulur. Duyuru tarihinden itibaren on gün içinde Bakanlığa başvurularak sonuçlara itiraz edilebilir; itirazlar otuz gün içinde değerlendirilir ve sonucu adaylara yazı ile tebliğ edilir.

Sınav kurulu, Bakan tarafından belirlenir: bir Bakanlık temsilcisinin başkanlığında, Bakanlıktan dört ve Gümrük Müşavirleri Dernek Başkanlarından bir olmak üzere beş kişiden oluşur.

Nereden çalışmalı?

Sık sorulanlar

Gümrük müşavirliği sınavı kaç aşamalıdır?
Gümrük müşavir yardımcılığı sınavı yazılı olmak üzere tek aşamada; gümrük müşavirliği sınavı ise yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamada yapılır.
Gümrük müşavirliği sınavının geçme notu kaçtır?
Değerlendirme yüz tam puan üzerinden yapılır ve yetmiş veya üzerinde puan alanlar başarılı sayılır.
Gümrük müşavirliği sınavında hangi konular çıkar?
Gümrük Kanunu ve ikincil düzenlemeler, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve ikincil düzenlemeleri, dış ticaret ve kambiyo mevzuatı, gümrüğe ilişkin iktisadi, ticari ve mali konular ile uluslararası anlaşmalar ve Avrupa Birliği mevzuatının gümrüğe ilişkin hükümleri, Türk Gümrük Tarife Cetveli ve İzahnâmesi.
Gümrük müşavir yardımcılığı sınavında genel kültür var mı?
Evet. Soruların yüzde 20'si Türkçe, matematik, Türkiye Cumhuriyeti İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ile vatandaşlık bilgisi konularından; yüzde 80'i gümrük mevzuatı ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu konularından oluşur.
Gümrük müşavir yardımcısı olmak için staj şartı var mı?
Evet. Staj amacıyla bir gümrük müşavirinin yanında bir yıl çalışmış olmak gerekir. Gümrük idaresinde en az on beş yıl çalışıp istifa eden veya emekli olan memurlar koşulları taşımaları hâlinde staj şartı aranmaksızın sınava girebilir.
Gümrük müşaviri olmak için kaç yıl müşavir yardımcılığı gerekir?
İki yıl süreyle gümrük müşavir yardımcılığı yapmak ve sınavda başarılı olmak gerekir.
Sınav sonucuna nasıl itiraz edilir?
Sonuçlar Bakanlığın kurumsal internet sayfasından duyurulur. Duyuru tarihinden itibaren on gün içinde Bakanlığa başvurularak itiraz edilebilir; itirazlar otuz gün içinde değerlendirilerek sonucu adaylara yazı ile tebliğ edilir.
Sınav tarihi ne zaman ilan edilir?
Yazılı ve sözlü sınavların tarihi ve başvuru koşulları, sınav tarihinden en az bir ay önce ilan edilir.

Bu sayfadaki bilgiler Gümrük Yönetmeliği ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun ilgili maddelerinden derlenmiştir; her bölümün altında dayanağı ve o maddenin tam metnine bağlantı vardır. Mevzuat değişebilir — karar vermeden önce bağlantıdaki resmî metni kontrol edin.